რომის „საქორწილო ტორტი" — ვიტორიანოს ისტორია

რომის გულში აღმართული ვიტორიანოს მონუმენტი იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ეროვნული სიმბოლოა. გაერთიანებული იტალიის პირველი მეფის, Vittorio Emanuele II-ის პატივსაცემად აგებული ეს გრანდიოზული ნაგებობა თავისი მასშტაბებითა და თეთრი მარმარილოს ბრწყინვალებით ქალაქის პანორამაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს. „საბეჭდი მანქანისა“ და „საქორწილო ტორტის“ სახელებით ცნობილი მონუმენტი არა მხოლოდ ისტორიული მემკვიდრეობის ნაწილია, არამედ ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია, საიდანაც რომის დაუვიწყარი ხედებით დატკბობაა შესაძლებელი.

რომის ცენტრში აღმართული ვიტორიანოს მონუმენტი (იტალ. Vittoriano) ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი და ამავე დროს ყველაზე სადავო არქიტექტურული ნაგებობაა იტალიაში. ეს გრანდიოზული კომპლექსი ეძღვნება Vittorio Emanuele II-ს — გაერთიანებული იტალიის პირველ მეფეს, რომლის სახელთანაც ქვეყნის ერთიანობის იდეა და თანამედროვე იტალიის ჩამოყალიბებაა დაკავშირებული.

ვიტორიანო XIX საუკუნის ბოლოს იტალიური ნაციონალიზმისა და სახელმწიფოებრივი სიამაყის გამოხატულებად შეიქმნა. მონუმენტის მშენებლობისთვის რომის ისტორიულ ცენტრში არსებული შუა საუკუნეების სახლებისა და ვიწრო ქუჩების მთელი კვარტალი დაანგრიეს, რათა ადგილი გაეთავისუფლებინათ ახალი ეროვნული სიმბოლოსთვის.

მშენებლობა 1885 წელს დაიწყო, თუმცა პროექტი ნელა ვითარდებოდა. ერთ-ერთი მიზეზი იყო სამშენებლო მასალის არჩევანი: ადგილობრივი ტრავერტინის ნაცვლად გამოყენებულ იქნა ბრეშადან ჩამოტანილი კაშკაშა თეთრი მარმარილო, რომელმაც ნაგებობას განსაკუთრებული ბრწყინვალება შესძინა, მაგრამ სამუშაოებიც გაახანგრძლივა. საბოლოოდ, მონუმენტი მხოლოდ 1935 წელს დასრულდა.

ვიტორიანოს მასშტაბური არქიტექტურა რომის ტრადიციულ პეიზაჟში მკვეთრად გამოირჩევა. სწორედ ამიტომ რომაელებმა მას ირონიული მეტსახელები შეარქვეს — „საბეჭდი მანქანა“ (La Macchina da Scrivere) და „საქორწილო ტორტი“ (Wedding Cake). თეთრი მარმარილოს მრავალსაფეხურიანი ფორმები მართლაც გიგანტურ სადღესასწაულო ტორტს ან ძველ საბეჭდ მანქანას მოგაგონებთ.

მონუმენტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი უცნობი ჯარისკაცის საფლავია. 1921 წელს აქ დაკრძალეს პირველი მსოფლიო ომის დროს დაღუპული უცნობი იტალიელი სამხედრო, რომელიც ყველა დაღუპული ჯარისკაცის სიმბოლოდ იქცა.

საფლავთან მუდმივად დგას საპატიო ყარაული, რომლის ცერემონიული შეცვლა დღემდე რეგულარულად ტარდება. ეს ადგილი იტალიის ეროვნულ მემკვიდრეობად ითვლება.

ვიტორიანოს მონახულებისას გამორჩეულ ყურადღებას იპყრობს მისი სახურავის ტერასას. მონუმენტის მარჯვენა მხარეს მდებარე კიბეები სტუმრებს მიჰყავს Santa Maria in Aracoeli-ს სიახლოვეს, საიდანაც ლიფტით შესაძლებელია ზედა პანორამულ მოედანზე ასვლა.

კარგ ამინდში აქედან იშლება რომის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ხედი: თვალწინ იშლება რომის ისტორიული ცენტრი, გუმბათები, უძველესი ნანგრევები და თანამედროვე ქალაქის პანორამა. ბევრი მოგზაურის აზრით, სწორედ აქედან ჩანს რომი მთელი თავისი სიდიადით და მრავალსაუკუნოვანი ისტორიით.

ვიტორიანოს მონუმენტი მხოლოდ არქიტექტურული ნაგებობა არ არის. ის იტალიის გაერთიანების, ეროვნული იდენტობისა და ისტორიული მეხსიერების სიმბოლოა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მასშტაბები და სტილი დღემდე აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს, მონუმენტი რჩება რომის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ღირსშესანიშნაობად და ადგილად, სადაც ისტორია, ხელოვნება და შთამბეჭდავი ხედები ერთიანდება.